Sowadyjy ulgamlar esasan iki kategoriýa bölünýär: howany sowatmak we suw sowatmak. Howany sowadyş ulgamy, ýylylygy atmosfera göni ýaýratmak arkaly hereketlendirijiniň ýokary - temperatura böleklerini sowadýar; suw sowadyş ulgamy ilki ýylylygy sowadyja geçirýär, soň bolsa sowadyjy ýylylygy atmosfera ýaýradýar. Suw sowadyş ulgamy birmeňzeş sowatmak, gowy täsir we hereketlendirijiniň pes ses ýaly artykmaçlyklary sebäpli awtoulag dwigatellerinde giňden ulanylýar. Suw sowadyş ulgamynda hereketlendirijiniň kadaly işlemegini üpjün etmek üçin sowadyjynyň temperaturasy 80 ~ 90 dereje aralygynda saklanmalydyr.
Howany sowatmak ulgamy esasan sowadyjy serişde hökmünde howada bil baglaýar we ýylylyk geçirijisiniň ýylylygy howa akymy arkaly atmosfera ýaýraýar. Ulgam esasan janköýerler, howa gollanmalary, ýylylyk geçirijiler, silindr howa gollanmalary we bölüjiler ýaly komponentlerden ybarat bolup, bilelikde ýylylygyň ýaýramagynyň netijeli ulgamyny emele getirýär.
Howanyň silindr bloky we silindr kellesi - sowadylan hereketlendiriji ikisi hem ýylylyk enjamlary bilen enjamlaşdyrylan we bu iki bölek adatça aýratyn guýulýar we bilelikde ýygnalýar. Silindr kellesi alýumin garyndysyndan ýasalyp, iň ýokary temperatura sebäpli has uzyn ýylylyk enjamlary bilen enjamlaşdyrylandyr. Sowuklama täsirini güýçlendirmek we sowatmagyň birmeňzeşligini üpjün etmek üçin howany sowatmak ulgamy howa gollanmasy we bölüji enjam bilen hem üpjün edilendir. Janköýeriň ýagdaýy hereketlendirijiniň dizaýnyna görä üýtgeýär. Dwigateliň öň tarapynyň ortasynda ýerleşip ýa-da silindrleriň çep we sag hatarlarynyň öňünde oturdylyp bilner.
Howany sowatmak ulgamynyň artykmaçlyklary onuň ýönekeý gurluşy, ygtybarly işlemegi, ýeňil agramy, çalt ýyladylmagy we tygşytlylygydyr. Bu, çöller we polýar sebitler ýaly sowuk ýerlerde ýokary temperaturaly şertlerde ulanmak üçin aýratyn amatly edýär. Şeýle-de bolsa, sowadyş effektini takyk sazlamagyň kynlygy, ýokary energiýa sarp edilişi we iş wagtynda ses ýaly käbir kemçilikleri hem bar. Şonuň üçin bu sowadyş usuly esasan käbir ownuk - süýşýän awtoulaglarda we harby awtoulag dwigatellerinde ulanylýar.
Beýleki tarapdan, suw sowadyş ulgamy sowadyjy serişde hökmünde sowadyjy (ýa-da suw) ulanýar. Dwigateliň işleýşi wagtynda sowadyjy yzygiderli aýlanar, hereketlendirijiniň suw kurtkasyndan artykmaç ýylylygy siňdirer we soňra atmosfera ýaýradar. Sowadyjynyň aýlanyş usulyna görä, suw sowadyş ulgamyny üç görnüşe bölmek bolar: bugarmak, tebigy aýlanmak we mejbury aýlanmak. Häzirki wagtda, sowadyjyny hereketlendirijide aýlanmaga mejbur etmek üçin suw nasosynyň hereketlendirijisine daýanýan awtoulaglarda mejbury aýlanyş suw sowadyş ulgamy ulanylýar.